CAN AZERBAYCAN

 

      Tarih boyu bir çok kavim için geçit bölge olan ve adýný çok eski tarihlerden bu yana üzerinde yaþayan  Hazar Türklerinden alan Azerbaycan, tarih boyunca Sakalar, Avarlar, Uzlar, Peçenekler,Türkanlar gibi pek çok Türk boyuna yurt olmuþtur.1828 – 1829 Osmanlý – Rus savaþýnda,Ruslar özellikle Doðu Anadolu ile Ýran da Erivan ve Nahcivan bölgelerinden topladýklarý Ermenileri Kafkaslar’a ,%80 i Türk olan Azerbaycan’a özellikle Karabað bölgesine yerleþtirmiþ ve bir çok Müslüman Türk devletinin günümüze kadar yaþadýðý saldýrýlara tarihin bu sürecinde can Azerbaycan da  maruz kalmýþ ciddi kayýplarla payýna düþürüleni almýþtýr.Yer altý kaynaklarý,stratejik konumu,vs. saldýrýlarýn baþka ve daha doðru bir deyiþ ile yaþanan soðuk savaþýn sebebi olarak görünse de sonuç ayný yere çýkýyordu…sonuç;Müslüman Türk’e yapýlan zulüm ve katliam,sonuç; asýrlýk Türk yurtlarýndan Türk’ün adýný silme mücadelesi,sonuç; haklýnýn hakkýný elinden alan bildik senaryolar,sonuç;iþkenceler,ölümler,sonuç…!

      Ruslar Azerbaycan’da oluþturduklarý Ermeni nüfusu ile bölgedeki nüfus dengesini deðiþtirmeyi planlamýþ,benim elim yanmasýn hesabýyla büyük destek ile büyüttükleri Ermenileri Türklere karþý bir güç olarak görmüþlerdir.Stalin’den aldýklar büyük destek ile sayýlarý artan ve güçlenen Ermeniler, Karabað bölgesinde ayaklanmýþ ve Türklere ilk saldýrýlarýný gerçekleþtirmiþlerdi.

      Çarlýk Rusyasý’ndan ayrýlan ve baðýmsýzlýklarýný alan vilayetler 28 mayýs 1918 yýlýnda Mehmet Resulzade Cumhurbaþkanlýðýnda ilk baðýmsýz Azerbaycan Cumhuriyetini kurdular. Azerbaycan bu dönemde bir yandan içte Ermeni ayaklanmalarý ve bu ayaklanmanýn ortaya çýkardýðý iç karýþýklýk ile mücadele ediyor,bir yandan da dýþta zengin kaynaklarý ve topraklarý! Sebebi ile tarih boyu kanlý ellerini üzerinden çekmeyen Ruslar, Almanlar,Ýngilizler ve Ýran ile mücadeleyi sürdürüyordu.Azerbaycan’ýn yardým talebi üzerine bölgeye giden Osmanlý devleti Baku’yü aldýktan ve Ermenilerin hak iddia ettikleri Karabað bölgesi baþta olmak üzere Karabað harekatý ile bölgedeki saldýrý ve katliamlarý durdurduktan sonra bölgeden çekilmiþtir.Bu tarihe kadar menfaatleri gereði Ermenilerden yana politikalar izleyen Ýngilizler,bu tarihten sonra Karabað’ýn Azerbaycan’ýn bir parçasý olduðu gerçeðini görmüþ ve kabul etmiþlerdir.Osmanlýnýn bölgeden çekilmesiyle Azerbaycan’da sakinlik uzun sürmemiþ 23 aylýk baðýmsýzlýðýn ardýndan 1920 yýlýnýn nisan ayýnda Rus kýzýl ordusu Azerbaycan’ý iþgal etmiþtir.Adý Demokratik devlet olan ve Latin alfabesini benimseyen ilk Türk devleti,büyük bir milli mücadelenin eseri olan Azerbaycan iþgalin ardýndan tam yetmiþ yýl boyunca Azerbaycan Sovyet Sosyalist cumhuriyeti olarak Sovyetlere baðlý onbeþ ülkeden biri olmuþtur.

      Bu yetmiþ yýllýk süreçte Ruslar Azerbaycan’da Rusçayý mecburi dil ilan etmiþ ,Müslüman halký Hýristiyanlaþtýrarak milli kimliði ve þuuru silmeye çalýþmýþ,inançlarý notasýnda Müslüman halka büyük baskýlar uygulamýþ,Ermenilerin can Azerbaycan’da kan dökmelerini saðlayarak menfaatlerine ulaþmayý amaçlamýþtýr.

 

TÜRKMENÇAY ANTLAÞMASI (10 þubat 1928)

      Ruslarýn Kafkaslarý ele geçirme çabalarýnýn tüm vahþetiyle sürdüðü bu dönemde hanlýklar, Ruslara karþý ortak hareket kararý almýþ ancak bir çok önemli bölgenin Ruslarýn elinde olmasýnýn yanýnda, Ýran’da bölgede üstünlük kurmaya çalýþmýþ,10 þubat  1928 yýlýnda Rusya ile Ýran arasýnda Türkmençay Antlaþmasý yapýlmýþtýr.Yapýlan bu antlaþmaya göre;Aras nehrinin güney kýsmýnda ki güney Azerbaycan Ýran’a ,kuzey kýsmýnda ki kuzey Azerbaycan Ruslara verilmiþ,Ruslar bölgeye (Karabað ve Erivan) Ermenileri yerleþtirmiþlerdir.Coðrafi bakýmdan Anadolu,Ýran ve Azerbaycan’ýn sýnýr kapýsý konumunda olan ve büyük bir tarým potansiyeline sahip olan Karabað bölgesinde Ermeniler binlerce insaný katletmiþ,bu katliamlar belgelenmesine raðmen,müdahale edilmemiþ bunun yanýnda Moskova-Dillican,Gökçe gölü bölgesi ve Zengezur-Kafan mýntýkasý Ermenilere verilmiþ,bazý yerlerde komþu ülkelerin sýnýrlarý içinde býrakýlmýþtýr.Ayrýca Nahçývan’a muhtar cumhuriyet,yukarý Karabað’a da muhtar vilayet statüsü tanýnmýþ,Ermenilerin Karabað’dan hak talep etmeleri saðlanmýþtýr.

 

 MÝLLÝ HAREKET BAÞLIYOR…

      Yetmiþ yýl Rus baskýsý altýnda yaþayan bununla birlikte Ermeni saldýrýlarýna maruz kalan ve tüm deðerleri ellerinden alýnan ,özyurdunda garip kalan Azerbaycan halkýnda oluþan Rus nefreti,Azerbaycan da milliyetçilik hareketlerine büyük katkýda bulunmuþ,Ermenilerin Karabað’a saldýrmalarý  bardaðý taþýrmýþ,milliyetçilik hareketlerine hýz kazandýrmýþtý.Ýlk olarak milli deðerleri,mili tarihi,mili kültürü korumak,yaymak ve yetmiþ yýl Rus gölgesinde yaþamýþ Azerbaycan halkýna özbenliðini yeniden kazandýrmak için faaliyet gösteren dernekler kurulmuþtur.15 kasým 1987 de Bakü üniversitesinde,16 kasým 1987 de el yazmalarý enstitüsünde protesto mitingleri düzenleyen Çenlibel,Varlýk ve yurt  öðrenci birlikleri bunlardan bir kaçýdýr.Yurt öðrenci birliðinin 17 kasým 1987 de Bakü meydanýnda (Azatlýk meydaný) düzenlediði ve Azerbaycan Halk Cephesinin kurulmasý yönünde sloganlar atan bir milyon insanýn katýldýðý ve  18 gün aralýksýz süren miting Rus Kýzýl ordusunun silahlý,coplu ve gaz bombalý müdehalesiyle sonuçlanmýþ,meydan boþaltýlmýþ Ebulfez Elçibey ve arkadaþlarý tutuklanarak dönemin en meþhur hapishanelerinden Bayýl hapishanesine atýlmýþtýr. Verdiði sözleri geri alamayan  ve dýþ baskýlara dayanamayan Gorbaçov’un  araya girmesiyle Elçibey ve arkadaþlarý1 ayýn ardýndan serbest býrakýlmýþlardýr.

 

AZERBAYCAN HALK CEPHESÝ KURULUYOR…

     Ermeniler Karabað ve Erivan da yaþayan Azerilerin topraklarýný ellerinden aldýðý,(Azerileri öz topraklarýndan kovduðu) bu kanlý günlerde durum her geçen gün kötüye gidiyordu.17 kasým 1987 de düzenlenen ve bir milyon Azerbaycanlýnýn katýldýðý  bir miting düzenlendi.Miting te halkýn sesini duyuracaðý bir teþkilat istediði açýkça görülmüþtür.Baðýrov pasif bir yönetici olduðundan,Azerbaycan halký Moskova dan korkmayan bir bir siyasi teþkilat istiyordu.1988 mayýs ayýnda görevden alýnan Baðýrov’un yerine,uzun yýllardýr yurt dýþýnda yaþayan,Azerbaycan da yaþananlardan ve Azerbaycan’ýn sorunlarýnda bihaber olan Sovyetlerin Pakistan büyükelçisi,Rus uydusu olarak bilinen H.Vezirov getirildi.Azerbaycan’ýn sorunlarýndan bi haber bu Rus uydusu  daha da karýþmasýna sebep oldu.1989 yýlýnda Vralýk ve Halk cepheleri arasýnda anlaþma saðlandý.Yapýlan toplantýlara Ebulfez Elçibey Varlýk kuruluþunun yöneticisi olarak katýldý.16 temmuz 1989 da Azerbaycan Halk cephesinin yaptýðý konferansta 16 kiþilik yönetim kurulu oluþturuldu ve Ebulfez Elçibey oy çokluðu ile Azerbaycan Halk cephesi baþkanlýðýna seçildi.Konferansta;Azerbaycan S.S cumhuriyetinin baðýmsýzlýðý ve ekonomisi,Azerbaycan demokratik cumhuriyeti,daðlýk Karabaðda ki özel idare þekli,siyasi tutuklular,milli iliþkiler,toplumsal ve politik durum,Türk halklarýnýn çaðdaþ dönemdeki durumu ve Azerbaycan’ýn bazý yerlerinde uygulanan özel durumlarýn(olaðanüstü durumun)kaldýrýlmasý,Azerbaycan’ý özgür ve demokratik bir zemine oturtmak gibi mühim kararlar alýnmýþtýr.Azerbaycan halk cephesi aðýr ve mühim bir görevi üstlenmiþtir.29 temmuz 1989 cumartesi günü sokaða çýkma yasaðýnýn kaldýrýlmasý sebebiyle Azatlýk meydanýnda bir miting düzenlendi.Mitingler aðustos ve eylül ayýnda devam etti.Mitinglerden rahatsýz olmasýna raðmen Vezirov yönetimi Azerbaycan halk cephesinin siyasi bir kuruluþ olduðunu resmen kabul etmek zorunda kaldý.Azatlýk gazetesi Azerbaycan halk cephesinin yayýn organý olarak yayýn hayatýna baþladý.1828 yýlýnda Ýran ile Rusya arasýnda imzalanan Türkmençay anlaþmasý ile birbirinden 171 sene ayrý kalan Ýran ve Azerbaycan Türklerinin hasreti yine bu yýllarda son bulmuþ  aralarýna iki devletin ördüðü duvar yýkýlmýþ 31 aralýk “Azerbaycan Türklerinin hemreylik (birlik)günü ilan edilmiþtir.

      Elçibey önderliðinde halkýn büyük sevgi ve güvenini kazanan Azerbaycan halk cephesinin ilerleyiþi komünistleri rahatsýz ediyor dýþarýdan bir þey yapamayacaklarýný bildikleri için içten yýkmaya çalýþýyor içte karýþýklýklar çýkarýyorlardý. KGB tetikçileri iki ermeniyi ajan olduklarý gerekçesiyle öldürürken bazý Azerbaycanlýlarýnda evlerini yakýp yýkmýþ, bu saldýrýlardan sonra halk ayaða kalkmýþ,sokaklara dökülmüþ,Bakü de tam bir iç karýþýklýk hakimdi.Amaç bu karýþýklýktan faydalanarak Bakü de yaþayan Ermenileri güçlendirmek,yükselen milli hareketleri sindirmek ve bu hareketin liderlerini tutuklayarak halký yalnýz býrakmak,ileride önleyemeyeceði bu hareketi sona erdirmekti.

 

ERMENÝLER KANA DOYMUYOR,SALDIRILARINA HERGÜN BÝR YENÝSÝNÝ EKLÝYORLARDI…BU TARÝHTEN SONRA SALDIRILARIN ADI  KATLÝAM,SOYKIRIMDI…!

      Ermeniler bu süreçte Azerbaycan’ýn dokuz þehrini; Aðdam, Kelbecer, Fizuli, Cebarayýl, Zergilan, Gubad, Gence, Yanvar þehirlerini iþgal etmiþ,þehirde ki 630 genel kütüphane,9 çocuk kütüphanesi,27 þehir kütüphanesi,589 köy kütüphanesi ve bu kütüphanelerin sahip olduðu muhtelif kitaplarý,yukarý Karabað,Þuþa ve Hocalý da 254 kütüphane ve 14769 kitabý yok etmiþtir.Yine bu dönemde 85 müzik okulu,22 müze,14  resim galerisi,7 kültür ve dinlenme parký,4 tiyatro,2 konser müessesini de saldýrý düzenlemiþtir.Ermeniler gerçekleþtirdikleri bu saldýrýlarda toplam 808 kulüp, 927 kütüphane ile 20.5 milyar manat deðerindeki 40 bin adet XI.-XIX yüzyýla ait kýymetli eseri,1852 medeniyet ve güzel sanatlar müessesesini,ayrýca Þuþa tarihi devlet müzesindeki binlerce tarihi eseri talan etmiþ , Azerbaycan da milli kültür ve özbenliði yok etmek için,milli emperyalizm uygulamýþtýr.

      Ya katliamlar…Ýnsanlýk alemi derin uykuda,Azerbaycan kan revan, þehirler, köyler, caddeler,sokaklar katledilmiþ masum Azerbaycanlýlarýn cesetleri ile vahþeti dünyaya haykýrýyor ama insanlýk uyuyor sanki ve sanki dünya güllük gülistanlýk…Ya Karabað…ya Gence…ya Yanvar peki ya Hocalý…Bakmak için görmeye gerek yok…Can Azerbaycanlý bir soydaþýmýz Zakir Kuluzade anlatýyor,anlattýkça yürekler yanýyor…”Ermeniler evlerimizi basýp bizleri sorguya çektiler.Karabaðý terk etmek için hazýrlanan arabalarýn üzerine ateþ açýp,evlerin üzerine uçak bombalarý yaðdýrdýlar.Baþýmýza yaðmur gibi bomba yaðýyordu,ayakta saðlam tek bir hane kalmamýþtý.Karabað daki evlerin yarýsýndan fazlasýnýn erkeklerini kurþuna dizdiler.Gözlerimizin önünde komþularýmýz,arkadaþlarýmýz Ermeniler tarafýndan þehit edildi.Topraklarýmýzý zorla iþgal edip bizi sürdüler.Þimdi adýmýz “kaçkýn”(zorunlu göçkün)oldu.bizler Ermenilerinde,Ruslarýnda ne olduklarýný çok iyi gördük.Yaþadýklarýmýz anlatýlamayacak kadar korkunçtu,sözlerle ifade edilemez”diyor ve devam ediyordu;”Erivan,Erivan,Erivan…Ermeniler tarafýndan iþgal edilmeden önce öz be öz Türk hanlýðý olan Erivan bizlerden zorla alýnmýþ toprak…Ve Ermenistan iþte bu toparkalr üzerine kurulmuþ katil bir devlettir.Ermenilerin ne olduðunu tüm dünya biliyor.Ancak Emperyalist devletlerin þýmarýk oyuncaðý Ermeniler’i Türkler’e karþý kullanmaya devam ediyor.Þimdi dileðimiz Krabað’ýn azaldýðý ve doðduðumuz topraklara geri dönmek,baþka bir dileðimiz yok” diye bitiriyordu soydaþýmýz sözlerini.iþte sözün gerçeklerle bittiði an…Gerçeðin üstüne baþka söze gerek yok.

      Vezirov’un görevden alýnmasýyla yerine Ayaz Muttalibov getirildi.Muttalibov’un sýký yönetim ilan etmesi Azerbaycan da hayat neredeyse durdu.Çünkü Azerbaycan halk cephesi halký greve çaðýrmýþ,bütün fabrika ve petrol tesisleri çalýþanlarý soykýrým faaliyetlerinin durdurulmasý için 40 günlük grev yaptýlar.Ebulfez Elçibey 30 ocakta Azerbaycan Birleþmiþ milletler genel sekreterliði,Avrupa güvenlik ve iþ birliði teþkilatý baþkanlýðý ve dünya demokratik güçlerine hitaben yazýlmýþ bir beyanatý baþta Azatyurt radyosu olmak üzere dünyanýn bütün radyolarýnda yayýnlattý.Bu sayede rus ve Rus beslemesi Ermenilerin masum Azerbaycanlýlara uyguladýðý katliamlarý,can Azerbaycan da yýlla boyu yaþanan vahþeti  dünyanýn gözleri önüne serildi.

 

YANVAR KATLÝAMI

20 ocak 1990 saat gece yarýsý… Masum soydaþlarýmýz Rus tank ve silah sesleriyle uykularýndan fýrlýyor güne gecenin bir yarýsýnda kan ve ölümlerle baþlýyor, Ruslar Bakü ye kanla giriyorlardý…19 ocak ý 20 ocak a baðlayan gece üç ayrý notadan Bakü ye giren Rus ordusuna karþý kurulan barikatlar tanklarýn þehre giriþini engelleyemedi.Yanvar istasyonunda direniþe geçen soydaþlarýmýz þehit edildi.Soydaþlarýmýz odlar yurdu,doðup büyüdükleri topraklar için Rus T-72,80 ve BMR3 tanklarýna karþý baltayla,sopayla,taþla,müdahale ediyor,her þeyin tükendiði anda da göðüslerini topraklarý için siper ediyorlardý.Ýki gün süren iþgalde kadýn,çocuk,yaþlý,genç yüzlerce insanýmýz Rus tanklarýnýn altýnda ezilerek katledildi,binlerce insanýmýz yaralandý,AHC üyesi olduðu gerekçesiyle yüzlerce insanýmýz  tutuklanarak Rusya’nýn çeþitli hapishanelerine gönderildi.Dünya ve en önemlisi yýllarca Azerbaycan’ýn baþýnda bulunan ve etkili bir Rus generali olan Haydar Aliyev bu kanlý senaryoyu film seyreder gibi seyretmiþtir.Yüzlerce insanýn katledildiði,binlerce insanýn yaralandýðý,yüzlerce insanýn tutuklandýðý bu katliam senaryosunun ardýndan Azerbaycan sadece “vatan sað olsun” diyordu…

      Rus beslemesi Ermeniler katliama doymuyor, ABD’nin el altýndan beslediði Rusya ise iþgale devam ediyordu. Azerbaycan ise mücadeleye devam ediyor þehitlerini asil bayraða nam þan sayýyor, halkýyla birlikte onurlu bir duruþ sergiliyordu.Güvenlik için boþaltýlmýþ Hacýlý da on altý yaþlarýnda bir kýz evinden çýkmamak için direniyor;”men neden gideyim,savaþmadan burayý terk etmem,býrakýn döðüþeyim…Babamý,anamý ve bütün kardeþlerimi             Ermeniler yok etti.Men zaten yaþamiyiram býrakýnda döðþerek þehit olayým”diye haykýrýyor,Azerbaycanýn asil duruþunu sergiliyordu.

 

BAÐIMSIZ AZERBAYCAN    

      70 yýl süreyle Rus gölgesinde, Rus ve Ermeni saldýrýlarýna maruz kalan,öz yurdunda esaret yaþayan Azerbaycan da yaþananlar miiliyetçilik hareketlerine hýz kazandýrmýþ,halk AHC ‘ye büyük destek vermiþtir.AHC nin büyük baskýlar sonucunda 31 eylül 1991 yýlýnda Azerbaycan baðýmsýzlýðýný ilan etmiþ ve 70 yýl sonra yapýlan ilk demokratik cumhurbaþkanlýðý seçiminde halk cephesi lideri Ebulfez Elçibey cumhurbaþkanlýðýna seçildi.Azerbaycan artýk baðýmsýzdýr.Türkiye cumhuriyeti kasým 1991 de Azerbaycan’ýn baðýmsýzlýðýný resmen tanýyarak,Azerbaycan cumhuriyetinin baðýmsýzlýðýný tanýyan ilk ülke olmuþtur.

 

CUMHURBAÞKANI EBULFEZ ELÇÝBEY

     Elçibey yönetimi ele aldýktan sonra bir yandan Ermeniler ile devam eden Karabað sorununun halli için çalýþýyor,bir yandan da Azerbaycan da Ruslardan kalma yapýyý deðiþtirme ve Azerbaycan halkýný kendi öz benliðine kavuþturmaya çalýþýyordu.Bununla ilgili olarak,tekrardan Latin alfabesine ve Türk diline geçiþi gerçekleþtirmiþ,para birimini manat olarak deðiþtirmiþtir.Bunlarýn yanýnda uluslar arasý bir çok kuruluþa üye olunmuþ,baþta Türkiye cumhuriyeti olmak üzere dünya ülkeleri ile ekonomik,sosyal,kültürel ve diplomatik iliþkilere girilmiþtir.Ýlk toprak ve tarým reformu çalýþmalarý yapýlmýþ,ordu yeniden modernize edilmiþ,Türkiye ile karþýlýklý öðrenci transferleri ile Türk diline itibar kazandýrýlmaya çalýþýlmýþtýr.Baþta sermaye kanunu olmak üzere,özelleþtirme,bankacýlýk ve sigortacýlýk gibi önemli yasalar çýkarýlmýþ,Bkü-Ceyhan petrol hattý projesi ilk kez bu dönemde gündeme getirilmiþtir.

 

BÜYÜK YANGIN… ZALÝM OLANDA ÝNSANLIÐI ARAMAK ÝSE NE BÜYÜK BÝR GAFLET…ZALÝMÝN ETTÝÐÝ YANINA KALMAZ SÖZÜ ÝSE HOCALI KATLÝAMININ ARDINDAN SÖYLENÝR MÝ ?SÖYLENSE SOYDAÞLARIMIZA BÝR FAYDA SAÐLARMI BÝLÝNMEZ…AMA GÝDENLERÝN DÖNMEYECEÐÝ,ÝZLERÝN SÝLÝNMEYECEÐÝ GERÇEK…VE ÝÞTE HOCALI…VE ÝÞTE SÖZÜN BAÞINDA DEDÝÐÝMÝZ GÝBÝ BÜYÜK YANGIN…

      26 þubat 1992 Çarþamba,saat yine gece yarýsý…Türk dünyasý ve Azerbaycan yasta…Ýnsanlýk tarihinin kara sayfasý.Azerbaycanýn en kara en kanlý günü.Tam 14 yýl önce Azerbaycanýn Hocalý kentinde Ermeniler  þüphesiz insanlýk tarihinin en büyük katliamlarýndan birini gerçekleþtiriyorlar.26 þubat 1992 Çarþamba gece yarýsý þehre giren Ermeniler bir gecede silahsýz,savunmasýz kadýn çocuk yaþlý genç tam 613 kiþiyi hunharca katlettiler.Ölenlerden 83 ü çocuk 106 sý kadýn…Hamile kadýnlarýmýzýn karýnlarý yarýlarak çýkartýlan bebekler ya anne göðsüne hançerlenmiþ yahut kafasý koparýlarak Ermenilere oyuncak olmuþtur.Bedenlerinin yarýsýný bu acýmasýz iþkencelerde kaybeden gençlerimiz,kafa derileri yüzülen,mermi yaðmuru altýnda savunmasýz Ermeni vahþetinden payýna düþeni alan insanýmýz,bu yaðmurdan sað kurtulan ancak diri diri kolu bacaðý kesilen,babasýnýn önünde evladý,evladýn önünde babasý kurþunlanan ve hunharca katledilen  soydaþlarýmýz… iþte yangýn yeri…iþte Hocalý…peki insanlýk nerede,soydaþlarýmýz bu vahþeti yaþarken dünyayý kurtaran Süpermenler,batmanler,himenler nerede…?hadi bunlarý geçtik insanlýðý savunanlar nerede…Azerbaycan ve niceleri çatýda deve ararken Onlar kuþtüyü yataklar da Azerbaycan'ý, Bosna'yý, Filistin'i, Kerkük'ü arýyor þüphesiz....

 

YILDIZ ÝSMET TABAKLAR, ÇANAKAKLE