BÜYÜK CENGÝZ (AYTMATOV) TÜRKÝ’YÝ HATIRLAYARAK

Uzbekistanerk.org, 24.07.2009

Doðu geleneklerine göre, ne zaman insanýn ölüm günü hatýrlanýrsa, onun ruhuna dua okunur. Cengiz Türki’nin ölüm günü nedeniyle, Haziran 2009’da Oxford’da (Ýngiltere) onun sevgili çýraðý ve manevi yolunu devam ettirici, ünlü dplomat ve yazar, uluslararasý Mahtumkulu Ödül sahibi Annakuli Nurmammedov’un evinde bir araya gelerek, Cengiz Aytmatov’un ruhuna dua okundu.

Annakuli Nurmammedov 10 seneden aþkýn zaman Cengiz Aða’yla yakýn temasta bulunmuþtu. Cengiz Aða büyük bir ilgiyle Annakuli Nurmammedov’un eserlerini okumuþ, takdir etmiþti. Bu yüzden ona çoðu zaman Annakuli deðil, “Mahtumkuli” diye hitap etmiþtir. 



Saðdan sola: Meþhur sinema yönetmeni ve diplomat Tolumuþ Okeev, Büyük Cengiz Türki, meþhur diplomat ve yazar Annakuli Nurmammedov, TRT “Türkiye’nin Sesi” radyosu bölüm müdürü Gülalek Nurmammedova, Ankara – 1998. 

Tarih bizlere þunu göstermiþtir ki, insanlar henüz hayattayken onlarýn arasýndan “büyük” derecesine münasip olanlar çok nadirdir, ama Cengiz Türki öyle gerçekten büyük insanlardan biridir.

Ben onun edebiyatta, siyasette ve önderlik iþlerinde nasýl büyük hizmetlerinin olduðunu saymasam bile, zaten insanlar onlarý çok iyi biliyorlar. Ben onun Türki halklarýnýn bütünlüðü için nasýl çaba gösterdiðini anlatmak istiyorum, bu nedenle bir görüþmemizden sonra onun ismini “Cengiz Türki” olarak telafüz etmeye baþlamýþtým. Cengiz Aða’nýn kendisi Kýrgýz olsa da, onu (Kazaklar, Türkler, Türkmenler, Tatarlar, Azeriler, Tacikler ve baþkalar) kendilerinden sayýyorlar.

Cengiz Aytmatov’un önderliðinde, 1995 senesinde Taþkent’te “Türkistan – Bizim Ortak Evimiz” isimli uluslararasý bir forum baþlatýldý, o devlet tarafýndan geçiriren veya baþka  bir siyasi bir faaliyet deðildi. Bu foruma her cumhuriyetten milli heyetler  katýldýlar.

Ama “büyük” Niyazov’un kaprizi ve kibiri dolayýsýyla, Türkmenistan’dan resmi heyet gelmedi, fakat biz Horezmli Türkmenler olarak (Özbekistan’ýn Horezm ili, Türkmenistan’ýn Daþoðuz ili ve Karakalpakstan Özerk Cumhuriyeti’nin güney bölgesi) benim önderliðimde “Türkmen Milli Heyeti” olarak foruma aktif katýldýk.

Forum baþlamadan önce Özbekistan Cumhurbaþkaný eski Danýþmaný, þimdiki “Halk Sözü” ve “Harodnoye Slova” gazetesinin Baþ Redaktörü Otkur Rahmat beni Cengiz Aytmatov’la tanýþtýrdý ve þöyle dedi: “Türkmenistan hükümetinin bir heyet göndermemesine raðmen, o milli Türkmen heyetini getirmiþtir.”

“Türkisan – Bizim Ortak Evimiz”, 1995 (Ortada A. Horazmiy) 

O zaman Cengiz Aða benim ellerimi sýkarak “Türkler, Türkmenler, iþte, millet sizlersiniz. Kibirli diktatörler uzak yaþayamazlar, millet ve halk bakidir!” dedi ve kendi kitabýna “Ahmad Türkmen Horazmiy’e” diye imzalayarak bana hediye etmiþti.  Ben de, 1994’de “Fan” yayýný olarak çýkan ve yakýnda ise Al-Horazmiy Ödülünü kazanan bir bilimsel araþtýrma kitabýma “Saygýdeðer Cengiz Aða Türki’ye” diye imzaladým ve hediye ettim. O, benim yazýmý okuyarak güldü, sonra “Ben de aynen öyle  (Cengiz Türki) düþünüyorum” diyerek omuzlarýma ellerini koyup kucakladý.

Uluslararasý Forum, Cengiz Aytmatov’u oybirliðiyle “Türkistan – Bizim Ortak Evimiz” Uluslararasý Kurum Baþkanlýðýna seçmiþti. Bir de onun “Türkistan” gazetesi yayýnlanmaya baþlamýþtý. Kýsa özetlemek gerekirse, biz bu kurum nezdinde – tüm Türki halklarýnýn yüzyýllardýr beklediði amacýna kavuþmuþ gibi olduk.  

Fakat, birleþmemeyi bahane ederek, bazý cumhuriyetlerin devlet baþkanlarý bu organizasyona katýlmadýlar, yine de bazý cumhuriyetlerin devlet baþkanlarý kendinde 5 cumhuriyeti barýndýran bu uluslararasý kurumun tek bir baþkaný olarak Merkezi Asya devletlerinin “sahibi” olma eðilimleri neticesinde beklenilen sonuç elde edilemedi, öylece Cengiz Aða tarafýndan büyük umutlarla oluþturulan bu kurumun faaliyetleri sona erdi.

Þunu söylemek gerekiyor ki, Cengiz Aytmatov tarafýndan baþlatýlmýþ bu kutsal iþ, 2007’de Türki halklarýnýn meþhur siyasi lideri Nursultan Nazarbayev tarafýndan “Merkezi Asya Devletlerinin Birliði” altýnda devam ettirilmiþtir. Merkezi Asya devlet baþkanlarýnýn çoðu ve tüm Türki halklar bu teklifi desteklediler ve bu düþüncenin gerçekleþmesi için büyük umutla bekliyorlar.

A. Nurmammedov ve A.Horazmiy, Oxford – 2009

13.Haziran 2008’de Stokport’un (Ýngiltere) tüm Ýslam mezheplerinin dua okuduðu merkezi camisinde Cengiz Aða için hatem indirdiler. Ben de duamý bitirdikten sonra, Cengiz Aða’nýn tüm Türki halklarýnýn bütünleþmesi hakkýndaki isteklerinin biran önce gerçekleþmesi için Allah’a yalvardým.

Bu durumdan istifadeyle, þunlarý teklif etmek istiyorum:

 Türk halklarýný ve devletlerini eþit haklarla “Türkistan” isminin altýnda birleþtirmeli, bizim büyük kardeþimizin Ruslar deðil de Türkler olduðunu kabul etmemiz gerekir.

2. Uluslararasý Cengiz Türkiy (Aytmatov) Ödülünü oluþturmalý, bu her senede veya 2-3 yýlda Türk Dünyasý ve dünya edebiytýna büyük katkýlarý olan edebiyatçýlara, ayný zamanda Türki halklarýnýn birleþmesi için büyük hizmetleri olan siyasetçilere verilmelidir. O zaman büyük merhum Cengiz Aða’nýn ruhu razý olur.  

Prof.Dr.Ahmad Haci Horazmiy,

Özbekistan Akademisi ve Al-Horezmi Ödülleri sahibi

Stokport, Ýngiltere